به گزارش پیام آوران معدن و فولاد: اقتصاد در شرایط تحریم، بیش از هر زمان دیگری به انعطافپذیری نیاز دارد. صنعت فولاد روسیه در سالهای اخیر با یک واقعیت سرسخت روبرو شد: افت تقاضای داخلی و کاهش ساختوساز. تولید فولاد خام این کشور پس از کاهش ۷ درصدی در سال ۲۰۲۴، در سال ۲۰۲۵ نیز افت ملایم ۴.۵ درصدی را تجربه کرد و به ۶۷.۸ میلیون تن رسید. مصرف محصولات تخت (ورق) در داخل نیز با رکودی ۱۴ درصدی مواجه شد.
در این فضای منقبض، صادرات دیگر یک انتخاب برای سودآوری نبود، بلکه به تنها شریان حیاتی برای بقای ظرفیتهای تولیدی تبدیل شد. ماشین صنعتی روسیه در سال ۲۰۲۵، با تغییر مدل کسبوکار خود، یک جهش ۲۰ درصدی در صادرات ثبت کرد و درآمدی ۷۴.۷ میلیارد دلاری برای اقتصاد این کشور به ارمغان آورد.
دگردیسی شریانهای تجارت
برای زنده ماندن در این کارزار، روسیه یک تصمیم واقعبینانه گرفت: چشمپوشی از صادرات محصولات با ارزشافزوده بالا و تبدیل شدن به منبع اصلی تامین مواد اولیه و محصولات نیمهنهایی (مانند اسلب، بیلت و چدن) در جهان.
نقشه لجستیک روسیه نیز کاملاً بازطراحی شده است. در حالی که صادرات از بنادر خاور دور با افت ۱۴.۸ درصدی نشان از کمرنگ شدن حضور روسها در بازار آسیا-پاسیفیک (نظیر کره جنوبی و چین) دارد، مسیرهای جایگزین با قدرت فعال شدهاند. صادرات ریلی ۱۱.۱ درصد رشد کرد و بنادر جنوبی و شمال غربی به ترتیب رشدهای ۱۳ و ۱۵ درصدی را ثبت کردند.
ترکیه و خاورمیانه مقصد این محمولههاست. ترکیه با جذب ۲.۱ میلیون تن اسلب، اکنون ۵۲ درصد از نیاز خود را از روسیه تامین میکند. در شمال آفریقا، مصر با واردات ۹۶۷ میلیون دلاری فولاد (که بخش اعظم آن اسلب است) به شریکی کلیدی تبدیل شده است. جالبترین بخش داستان در قلب اروپاست؛ جایی که نوردکاران کشورهایی مثل بلژیک، ایتالیا و جمهوری چک برای جلوگیری از توقف کارخانههایشان، همچنان به اسلب روسیه وابستهاند و اتحادیه اروپا برای خرید این محصول تا سپتامبر ۲۰۲۸ سهمیههای معافیتی ویژهای (از ۳.۱۸ میلیون تن در سال جاری با شیب کاهشی) در نظر گرفته است.
مهندسی تعرفهها
روسیه برای مدیریت بازار خود در برابر سقوط ارزش روبل، یکی از منعطفترین مکانیسمهای اقتصادی را پیاده کرد: عوارض صادراتی شناور.
با ارزان شدن روبل، صادرات فولاد به قدری سودآور شده بود که خطر خالی شدن بازار داخل و تورم شدید حس میشد. دولت برای مهار این وضعیت، عوارضی متغیر بر اساس نرخ برابری روبل و دلار طراحی کرد:
منبع: بخشنامههای دولتی فدراسیون روسیه و دادههای تحلیلی بازار
انعطافپذیری استراتژیک
سیستم عوارض شناور در ابتدا موفق شد تورم داخلی را مهار کند، اما ترکیب این عوارض با هزینههای سرسامآور دور زدن تحریمها و تخفیفهای اجباری به مشتریان خارجی، حاشیه سود فولادسازان روس را در خطر قرار داد. در اینجا بود که سیاستگذار روس با درک سریع شرایط، در اواخر ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ بخش زیادی از این عوارض را لغو کرد؛ اقدامی سازنده که همان موتور محرک جهش ۲۰ درصدی صادرات در سال ۲۰۲۵ شد.
علاوه بر این، برای کورههای قوس الکتریکی (EAF) نیز یک سیستم هوشمند «مالیات غیرمستقیم» طراحی شده که تنها زمانی فعال میشود که حاشیه سود صادرات نسبت به قیمت قراضه داخلی از حد مشخصی (۱۲۵۰۰ روبل) فراتر رود.
صنعت فولاد روسیه نشان داده است که با پذیرش واقعیتهای جدید بازار، چشمپوشی از سودهای رویایی گذشته و استفاده از ابزارهای شناور و منعطف، میتواند حتی در سختترین طوفانهای اقتصادی نیز مسیر خود را به سوی بازارهای جهانی باز نگه دارد.
منبع: ایراسین
