به گزارش پیام آوران معدن و فولاد: به گفته احمد اشتیاقی، تا زمانی که ابهامات سیاسی، مشکلات تأمین مواد اولیه و محدودیتهای ناشی از شرایط منطقهای برطرف نشود و جریان نقدینگی حمایتی در بازار شکل نگیرد، بازگشایی بورس میتواند به افت قیمتها و زیان سهامداران منجر شود.
احمد اشتیاقی، تحلیلگر بازار سرمایه با تحلیل شرایط اخیر و تأثیر فضای جنگی بر رفتار بازار سرمایه، تأکید کرد: هر زمان که فضای کشور به سمت شرایط جنگی و پرریسک سوق پیدا میکند، بازار سرمایه عملاً بخش بزرگی از کارکرد طبیعی خود را از دست میدهد؛ چراکه اساساً سرمایهگذاری تنها در محیطهای امن و قابل پیشبینی توجیهپذیر است و از بینرفتن این امنیت، سطح ریسک را بهطور قابل توجهی افزایش میدهد.
او با اشاره به نقش هیجانات روانی در چنین شرایطی افزود: در مقاطعی که ریسکهای سیاسی و امنیتی تشدید میشود، سهامداران ممکن است تحت تأثیر احساسات تصمیمگیری کنند و بهدلیل پیشبینی بیش از اندازه مخاطرات، دارایی خود را با قیمتهای بسیار پایین عرضه کنند؛ موضوعی که به هیچوجه به نفع بازار سرمایه و کلیت سهامداران نیست.
به گفته اشتیاقی، قانونگذار نیز با در نظر گرفتن همین ملاحظات، اختیار توقف و تعلیق معاملات را برای شورای عالی بورس پیشبینی کرده است؛ اقدامی که مزایا و معایب خود را دارد. او توضیح داد: «مزیت اصلی توقف معاملات، حفظ سرمایه سهامداران و جلوگیری از فروشهای هیجانی است. البته ایراد مهم آن کاهش نقدشوندگی است، اما با توجه به اینکه سهامدارانی که نیاز فوری به نقدشوندگی دارند در اقلیتاند، تداوم توقف معاملات تا بازگشت بازار به آرامش میتواند به نفع اکثریت باشد تا سهام خود را با قیمت منطقیتری به فروش برسانند.»
ضرورت شفافسازی پیش از بازگشایی
اشتیاقی درباره شیوه بازگشایی بازار پس از اعلام آتشبس گفت: «بخشی از شرکتها به صورت مستقیم از شرایط اخیر آسیب دیدهاند و بخشی نیز غیرمستقیم تحت تأثیر قرار گرفتهاند. بنابراین ضروری است که شرکتهای آسیبدیده ابتدا شفافسازی کامل ارائه کنند تا سهامدار بداند چه چیزی میفروشد و خریدار هم بداند چه چیزی میخرد.»
با این حال او تأکید کرد که برقراری آتشبس بهمعنای از بینرفتن همه ابهامات نیست و توضیح داد: «حتی با وجود آتشبس، همچنان ابهامات اصلی پابرجاست؛ از جمله مشکلات تأمین مواد اولیه برای بسیاری از شرکتها، محدودیتهای ناشی از شرایط تنگه هرمز، تشدید تحریمها و احتمال اختلال در فروش محصولات. تا زمانی که نقدینگی کافی برای حمایت از بازار از سوی متولیان وجود نداشته باشد، بازگشایی بازار در این مقطع میتواند موجب افت جدی قیمتها و متضرر شدن سهامداران شود.»
این تحلیلگر بازار سرمایه وضعیت فعلی را «حالت تعلیق» توصیف کرد و گفت: «اینکه نه در وضعیت جنگ هستیم و نه در وضعیت توافق، برای بازار سرمایه از خودِ دوره جنگ نیز مضرتر است. در دوره جنگ، تکلیف بازار ظرف دو تا سه ماه روشن میشود و معمولاً پس از مدتی توافق یا آرامشی نسبی ایجاد میشود. اما دوره تعلیق ممکن است ماهها یا حتی یک تا دو سال طول بکشد و این بلاتکلیفی، بیشترین آسیب را به بازار وارد میکند.»
او با اشاره به حمایتهای بانک مرکزی از برخی بازارها و تأمین نقدینگی برای بخشهایی که آسیب دیدهاند، افزود: «در چنین شرایطی بازار سرمایه نیز نیاز به یک جریان نقدینگی منسجم و منضبط دارد. اگر این منابع وجود نداشته باشد، بازگشایی بازار منطقی نیست.»
لزوم توجه به متغیرهای سیاسی و احتمال توافق
اشتیاقی تأکید کرد که تصمیم درباره زمان بازگشایی باید همراه با بررسی دقیق چشمانداز سیاسی کشور باشد: «اگر برآوردها نشان دهد احتمال دستیابی به توافق در یک بازه کوتاهمدت مثلاً طی یک ماه آینده وجود دارد، بهتر است همین مدت صبر کنیم. زیرا ممکن است بازار در شرایط نااطمینانی باز شود و سهامداران با فرض اینکه توافق یکسال دیگر انجام میشود، دارایی خود را به قیمت پایین عرضه کنند؛ در حالی که شاید چند روز بعد توافق محقق شود و روند بازار تغییر کند.»
او افزود: «در صورتی که احتمال توافق کوتاهمدت کم باشد، لازم است پشتوانه نقدینگی و نقشآفرینی حقوقیها در قامت خریدار فعال شود تا امکان اداره بازار فراهم باشد. بازار باید با خریدار مشخص و محیطی قابل مدیریت بازگشایی شود؛ نه در شرایطی که هر لحظه امکان تغییر اساسی در متغیرهای سیاسی وجود دارد.»
به گفته احمد اشتیاقی، بازگشایی بازار سرمایه نباید با محوریت نقدشوندگی و بدون در نظر گرفتن پیامدهای احتمالی صورت گیرد. او تأکید کرد: «بازار باید بهگونهای باز شود که سهامداران فعلی – که حاضر به نگهداری دارایی خود هستند – دچار زیان سنگین نشوند و تابلو قرمز انگیزه فروش هیجانی ایجاد نکند. بنابراین، بازگشایی باید با لحاظ کردن تمام متغیرهای سیاسی، اقتصادی و نقدینگی و ترجیحاً با انجام شفافسازیهای کامل و ایجاد پشتوانه حمایتی صورت گیرد.»
