به گزارش پیام آوران معدن و فولاد: افت صادرات به چین، بهعنوان بزرگترین خریدار سنگآهن اوکراین، در کنار کاهش فروش به بازارهای اروپایی، بیانگر تضعیف جایگاه اوکراین در بازار جهانی سنگآهن است؛ شرایطی که میتواند آینده صنعت معدن و فولاد این کشور را با چالشهای جدیتری مواجه کند.
کاهش بیش از ۳۰ درصدی صادرات سنگآهن اوکراین در چهار ماه نخست سال ۲۰۲۶، نشانهای روشن از ادامه فشارهای جنگ، اختلالات لجستیکی و افت تقاضای جهانی برای مواد اولیه فولاد است؛ روندی که میتواند جایگاه این کشور را در بازار جهانی سنگآهن بیش از گذشته تضعیف کند.
دادههای منتشرشده توسط مرکز GMK و اداره گمرک اوکراین نشان میدهد صادرات سنگآهن این کشور از ژانویه تا آوریل ۲۰۲۶ به ۷.۷۷ میلیون تن رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳۰.۳ درصد افت داشته است؛ همزمان درآمد صادراتی نیز با کاهش ۳۱.۴ درصدی به ۶۱۲.۹ میلیون دلار رسیده که بیانگر فشار مضاعف ناشی از افت حجم صادرات و کاهش ارزش فروش است.
بررسی نمودار منتشرشده نشان میدهد روند صادرات ماهانه اوکراین در سال ۲۰۲۶ نسبت به ۲۰۲۵ به شکل محسوسی نزولی شده است. در حالی که صادرات ماهانه در سال گذشته عمدتاً بین ۲.۵ تا ۳ میلیون تن در نوسان بود، در سال جاری بسیاری از ماهها در محدوده ۲ تا ۲.۳ میلیون تن قرار گرفتهاند. آوریل ۲۰۲۶ نیز با ثبت صادرات ۲.۱۶ میلیون تنی، ۵.۹ درصد کمتر از ماه مارس و ۱۸.۵ درصد پایینتر از آوریل سال گذشته بوده است. این افت پیوسته نشان میدهد صنعت معدن اوکراین هنوز نتوانسته به سطح تولید و صادرات پیش از بحران بازگردد.
یکی از مهمترین نکات این گزارش، کاهش قابل توجه صادرات به چین است؛ بازاری که همواره بزرگترین مشتری سنگآهن اوکراین محسوب میشود. طبق آمار ارائهشده، صادرات به چین طی چهار ماه نخست سال جاری به ۳.۷۳ میلیون تن رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳۸ درصد افت داشته است. چین حدود نیمی از صادرات سنگآهن اوکراین را جذب میکند و کاهش خرید این کشور تأثیر مستقیمی بر درآمد شرکتهای معدنی اوکراینی دارد.
این کاهش را میتوان ناشی از چند عامل دانست؛ نخست، افت نسبی تقاضای فولاد در چین به دلیل رکود بخش مسکن و کاهش پروژههای عمرانی. دوم، رقابت شدیدتر تأمینکنندگان بزرگی مانند استرالیا و برزیل که به دلیل ثبات لجستیکی و هزینه پایینتر، مزیت بیشتری در بازار چین دارند. در چنین شرایطی، سنگآهن اوکراین که با هزینههای حمل بالاتر و ریسکهای ژئوپلیتیکی همراه است، بخشی از سهم بازار خود را از دست داده است.
کشورهای اروپایی نیز واردات کمتری از اوکراین داشتهاند. صادرات به اسلواکی با افت ۱۷.۸ درصدی به ۱.۲۹ میلیون تن و صادرات به لهستان با کاهش ۳۶.۳ درصدی به ۹۸۰ هزار تن رسیده است. این مسئله نشان میدهد حتی بازارهای نزدیک اروپایی نیز نتوانستهاند افت صادرات به چین را جبران کنند.
در بعد درآمدی نیز شرایط برای تولیدکنندگان اوکراینی دشوارتر شده است. درآمد صادرات سنگآهن در ماه آوریل ۱۷۵.۶ میلیون دلار اعلام شد که نسبت به سال قبل کاهش قابل توجهی داشته است. همزمان درآمد چهار ماهه نیز به ۶۱۲.۹ میلیون دلار محدود شده است؛ این کاهش درآمد در حالی رخ میدهد که بسیاری از شرکتهای معدنی اوکراین با هزینههای بالای انرژی، مشکلات حملونقل و محدودیتهای زیرساختی ناشی از جنگ مواجه هستند.
صنعت سنگآهن اوکراین بر پایه فعالیت چند شرکت بزرگ معدنی استوار است؛ شرکتهایی نظیر «اینگولتس»، «کریویریه»، «پولتوا»، «یریستووه»، «نورد»، «مرکزی» و «جنوبی» که بخش عمده تولید این کشور را در اختیار دارند. اما ادامه کاهش صادرات میتواند سودآوری این شرکتها را تحت فشار قرار دهد و حتی بر سرمایهگذاریهای توسعهای آنها اثر منفی بگذارد.
در سطح کلان، افت صادرات سنگآهن اوکراین میتواند توازن بازار جهانی را نیز تحت تأثیر قرار دهد؛ هرچند استرالیا و برزیل همچنان بازیگران اصلی بازار هستند، اما کاهش عرضه اوکراین بهویژه برای فولادسازان اروپایی اهمیت دارد؛ زیرا بخشی از خوراک مورد نیاز آنها از این کشور تأمین میشد. از سوی دیگر، ادامه بحران در اوکراین احتمالاً مسیرهای تجاری جهانی سنگآهن را بیش از گذشته به سمت تأمینکنندگان باثباتتر سوق خواهد داد.
در مجموع، آمار جدید نشان میدهد صنعت معدن اوکراین همچنان زیر فشار همزمان جنگ، مشکلات صادراتی و تحولات بازار جهانی قرار دارد. اگرچه این کشور هنوز یکی از تولیدکنندگان مهم سنگآهن در اروپا به شمار میرود، اما تداوم روند نزولی صادرات میتواند جایگاه آن را در زنجیره جهانی فولاد بیش از گذشته تضعیف کند.
